Hoa Kỳ vừa tung ra một đòn trừng phạt thương mại chưa từng có tiền lệ, áp thuế chống trợ cấp lên tới 542,64% đối với pin mặt trời nhập khẩu từ Việt Nam.Không dừng lại ở đó, Campuchia, Thái Lan và Malaysia cũng đồng loạt hứng chịu các mức thuế cao kỷ lục.
Động thái này không chỉ giáng đòn nặng nề vào ngành năng lượng tái tạo khu vực, mà còn thổi bùng lên những lo ngại về một cuộc xung đột thương mại mới trong lĩnh vực xanh – nơi từng được xem là biểu tượng cho hợp tác và phát triển bền vững.
Mức thuế 4 nước đông nam á
Hoa Kỳ vừa chính thức áp đặt mức thuế chống trợ cấp cao chưa từng có đối với pin năng lượng mặt trời nhập khẩu từ bốn quốc gia Đông Nam Á: Việt Nam, Malaysia, Thái Lan và Campuchia – nhóm nước chiếm đến 77% tổng lượng pin mặt trời Mỹ nhập khẩu trong năm 2024. Quyết định này ngay lập tức tạo ra cú sốc lớn cho ngành sản xuất năng lượng tái tạo của khu vực, trong đó Việt Nam là một trong những quốc gia chịu tác động nặng nề nhất.
Theo thông báo từ Bộ Thương mại Hoa Kỳ, các mức thuế cụ thể được áp dụng lần lượt như sau: 3.403,96% đối với Campuchia, 799,55% đối với Thái Lan, 542,64% đối với Việt Nam và 168,80% đối với Malaysia. Đây là các mức thuế cao vượt xa mọi dự báo trước đó, cũng như các con số sơ bộ từng công bố vào cuối năm ngoái.
Động thái này là kết quả từ cuộc điều tra thương mại kéo dài hơn một năm, được khởi xướng bởi các nhà sản xuất pin mặt trời tại Mỹ như Hanwha Qcells (Hàn Quốc), First Solar Inc (Mỹ) cùng một số công ty nội địa khác. Họ cáo buộc rằng các công ty Trung Quốc đã lợi dụng dây chuyền sản xuất đặt tại Đông Nam Á để né thuế, bán phá giá và nhận trợ cấp không công bằng từ chính phủ, gây méo mó thị trường Hoa Kỳ và đe dọa hàng tỷ USD đầu tư mới vào sản xuất nội địa.
Với Việt Nam, mức thuế 542,64% không chỉ là một con số choáng váng mà còn là cảnh báo đỏ cho toàn ngành xuất khẩu thiết bị năng lượng xanh. Mỹ hiện là một trong những thị trường chủ lực tiêu thụ pin mặt trời của Việt Nam. Việc bị áp thuế cao có thể khiến chi phí đội lên đáng kể, làm suy giảm sức cạnh tranh và khiến doanh nghiệp Việt mất thị phần, buộc phải tính đến phương án chuyển hướng sản xuất hoặc tìm kiếm thị trường thay thế.
Dữ liệu từ Bloomberg
Dữ liệu từ Bloomberg NEF cho thấy trong năm 2024, Mỹ đã nhập khẩu khoảng 12,9 tỷ USD thiết bị năng lượng mặt trời từ bốn quốc gia Đông Nam Á nói trên. Tuy nhiên, với các mức thuế cao ngất ngưởng mới được áp dụng, nguồn cung từ khu vực này dự kiến sẽ sụt giảm mạnh, nhường chỗ cho các quốc gia khác như Lào hoặc Indonesia – những nước chưa bị áp thuế và có thể tận dụng cơ hội để lấp đầy khoảng trống.
Từ phía các doanh nghiệp Mỹ, đại diện luật sư Tim Brightbill – người bảo vệ quyền lợi cho các nhà sản xuất nội địa – nhận định: “Đây là kết quả quyết đoán. Chúng tôi tin rằng các mức thuế này sẽ giúp chấm dứt các hành vi thương mại không công bằng kéo dài nhiều năm qua”. Tuy nhiên, trái ngược với quan điểm trên, Hiệp hội Công nghiệp Năng lượng Mặt trời Hoa Kỳ (SEIA) lại lên tiếng cảnh báo: mức thuế quá cao có thể đẩy giá tấm pin tăng vọt, làm chậm đà phát triển của ngành công nghiệp nội địa vốn đang được thúc đẩy mạnh mẽ bởi chính sách hỗ trợ năng lượng sạch từ năm 2022.
Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp Việt Nam trong lĩnh vực năng lượng tái tạo đang đứng trước bài toán sống còn. Nếu không nhanh chóng thích nghi, nguy cơ mất thị trường Mỹ và tụt giảm doanh thu là rất rõ ràng. Giải pháp cấp thiết đặt ra là Việt Nam cần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu – hướng tới các khu vực như châu Âu, Nhật Bản, Australia – đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh và tuân thủ chặt chẽ các tiêu chuẩn quốc tế để ứng phó với những rào cản thương mại ngày càng khắt khe hơn.
Dự kiến trong tháng 6 tới, Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (ITC) sẽ bỏ phiếu để quyết định liệu có duy trì lâu dài các mức thuế này hay không, dựa trên đánh giá mức độ thiệt hại thực tế của ngành sản xuất nội địa Hoa Kỳ.
Tôi có hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Tài Chính và Kế Toán và những năm tháng thăng trầm trên thị trường tài chính như “Chứng Khoán, Crytpo, Bất sản động”
Triết lý đầu tư của tôi chỉ đơn giản là chỉ “Chỉ đầu tư khi có thủy triều, nước rút mình cũng rút” không vội vàng hấp tấp. Để đạt được sự tự do thăng hoa về mặt tài chính thì phải đi những bước đi chắc chắn. Cuộc đời con người không ngắn cũng không dài phải đi những bước đi chắc chắn để còn tác động đến cuộc sống đúng đắn của mọi người.
