Bull Market là gì và Bear Market là gì?

Bull market là gì và bear market là gì?Đây đều là những thuật ngữ quen thuộc trong lĩnh vực đầu tư tài chính, dùng để mô tả xu hướng chung của thị trường tài chính tức là thị trường đang trong giai đoạn tăng hay giảm. Muốn đầu tư có lãi, điều đầu tiên bạn cần hiểu là thị trường đang đi theo hướng nào.Biết rõ khi nào là Bull Market hay Bear Market sẽ giúp bạn chủ động điều chỉnh chiến lược, phân bổ danh mục hợp lý và tránh những quyết định cảm tính.Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu Bull Market và Bear Market là gì, từ đó hình dung được cấu trúc vận hành chung của thị trường tài chính. Bạn cũng có thể tham khảo thêm các bài viết liên quan đến Lý thuyết Dow ở liên kết phía dưới để hiểu sâu hơn về cách thị trường hình thành và phát triển theo chu kỳ.

Xem thêm:

• Lý thuyết dow
• Ba xu hướng thị trường (xu hướng chính, xu hướng phụ và xu hướng nhỏ)
• Ba giai đoạn của thị trường trong một chu kỳ tăng giá
• Giá phản ánh tất cả thông tin
• Chỉ số thị trường xác nhận lẫn nhau
• Khối lượng giao dịch xác nhận xu hướng
• Xu hướng tiếp diễn cho đến khi có tín hiệu đảo chiều rõ ràng.

1. Định nghĩa

1.1 Bull Market là gì

Là thuật ngữ chỉ giai đoạn thị trường tăng trưởng mạnh mẽ. Trong thời kỳ bull market, giá cổ phiếu và tài sản có xu hướng tăng liên tục. Nhà đầu tư thường có niềm tin rằng xu hướng tăng này sẽ còn tiếp diễn trong dài hạn, do đó họ sẵn sàng mua vào nhiều hơn . Một quy ước thường được nhắc đến là thị trường được xem như “bull” khi giá tài sản tăng ít nhất ~20% so với mức đáy gần nhất

1.2 Bear Market là gì

Ngược lại là giai đoạn thị trường suy giảm đáng kể. Trong thời kỳ bear market, thị trường chứng khoán liên tục sụt giảm, thường được xác định khi giá giảm khoảng 20% trở lên từ đỉnh gần nhất trước đó. Điều này tạo ra tâm lý bi quan, nhiều nhà đầu tư tin rằng xu hướng giảm sẽ còn kéo dài, dẫn đến việc bán tháo và càng làm thị trường đi xuống sâu hơn.

2. Đặc điểm nhận biết

Dưới đây là một số đặc điểm giúp nhận biết thị trường đang ở trạng thái bull hay bear:

• Xu hướng giá cả:Dấu hiệu rõ ràng nhất là biến động giá. Thị trườngbullđược nhận biết bằng chuỗi phiên tăng giá kéo dài (chỉ số, cổ phiếu liên tục lập đỉnh mới), thường tương ứng mức tăng trên 20% từ đáy. Ngược lại, thị trườngbearthể hiện qua giá giảm sâu và kéo dài (giảm ít nhất 20% từ đỉnh) , kèm theo nhiều phiên giao dịch chìm trong sắc đỏ.
• Tình hình kinh tế:Thị trường chứng khoán gắn liền với sức khỏe nền kinh tế.Bear marketthường xuất hiện song song với kinh tế suy thoái hoặc tăng trưởng chậm lại; lợi nhuận doanh nghiệp sụt giảm, kéo định giá cổ phiếu đi xuống. Ngược lại, trongbull market, nền kinh tế khởi sắc với doanh thu và lợi nhuận doanh nghiệp tăng trưởng tốt, góp phần củng cố niềm tin nhà đầu tư và thúc đẩy kinh tế phát triển thêm
• Cung và cầu thị trường:Khi thị trường ở trạng tháibull, nhu cầu mua cổ phiếu lớn hơn nguồn cung. Nhiều người muốn mua trong khi ít người muốn bán, dẫn đến giá cổ phiếu càng tăng do cạnh tranh mua vào nguồn cung hữu hạn. Ngược lại, trongbear market, số đông tìm cách bán ra thay vì mua, khiến cung vượt cầu và giá cổ phiếu tiếp tục giảm mạnh

Ngoài ra, nhà đầu tư có thể quan sát thêm khối lượng giao dịch và tin tức thị trường: Bull market thường đi kèm tin tức tích cực và dòng tiền mới vào thị trường, trong khi bear market hay xuất hiện tin xấu dồn dập và thanh khoản sụt giảm do tâm lý thận trọng.

3. Nguyên nhân hình thành

Bull Market:Có nhiều nguyên nhân dẫn đến một thị trường bò (bull) khởi phát. Nhìn chung, bull market thường xuất hiện khi nền kinh tế vĩ mô tăng trưởng ổn định, triển vọng tương lai tích cực. Các yếu tố như chính sách tiền tệ nới lỏng (lãi suất thấp) tiền được bơm ra nền kinh tế, sự phát triển của khoa học công nghệ, môi trường chính trị hòa bình và ổn định đều có thể góp phần tạo ra thị trường bull. Những điều kiện thuận lợi này làm gia tăng niềm tin của nhà đầu tư vào tương lai kinh doanh của doanh nghiệp, thúc đẩy họ mua vào và đẩy giá tài sản lên cao.

Bear Market:Ngược lại, thị trường gấu (bear) thường hình thành do sự suy yếu của các yếu tố kinh tế và niềm tin thị trường. Khi nền kinh tế rơi vào suy thoái hoặc tăng trưởng kém, lợi nhuận doanh nghiệp giảm sút, nhà đầu tư sẽ bi quan về triển vọng tương lai.

Bên cạnh đó, các cú sốc như thay đổi chính sách theo hướng thắt chặt (ví dụ: tăng lãi suất đột ngột), bất ổn chính trị, khủng hoảng tài chính, đại dịch hay chiến tranh… đều có thể là nguyên nhân kích hoạt bear market. Chẳng hạn, năm 2022 thị trường toàn cầu bước vào trạng thái “gấu” khi nhiều ngân hàng trung ương tăng lãi suất mạnh để kiềm chế lạm phát, hay năm 2020 đại dịch COVID-19 bùng phát cũng đã gây ra một đợt thị trường bear nghiêm trọng

4. Tâm lý nhà đầu tư

Tâm lý và hành vi của nhà đầu tư trong hai giai đoạn thị trường này có sự khác biệt rõ rệt:

Trong Bull Market:Nhà đầu tư thường ở trạng thái lạc quan và tự tin. Niềm tin vào đà tăng khiến nhiều người sẵn sàng rót thêm tiền vào thị trường với kỳ vọng thu được lợi nhuận cao. Thậm chí, sự hưng phấn quá mức có thể dẫn đếnFOMO(fear of missing out – sợ bỏ lỡ cơ hội) khi nhà đầu tư lo ngại bỏ lỡ đợt sóng tăng và đổ xô mua vào. Dòng tiền mới từ nhà đầu tư mới cũng thường gia nhập thị trường trong giai đoạn này, càng củng cố xu hướng đi lên.

Trong Bear Market:Trái với sự hưng phấn trên, giai đoạn thị trường gấu bao trùm bởi tâm lý lo lắng và bi quan. Nhà đầu tư dần mất niềm tin vào triển vọng ngắn hạn, đa số có xu hướng bảo toàn vốn hơn là tìm kiếm lợi nhuận. Hệ quả là nhiều người hoảng sợ bán tháo cổ phiếu để rút tiền khỏi thị trường hoặc chuyển sang các tài sản an toàn hơn. Tâm lý sợ thua lỗ lan rộng có thể tạo thành vòng xoáy tiêu cực: càng nhiều người bán ra, giá lại càng giảm sâu, củng cố thêm nỗi sợ hãi đó. Chỉ những nhà đầu tư dày dặn hoặc có tầm nhìn dài hạn mới đủ bình tĩnh nhận ra cơ hội trong giai đoạn này, ví dụ như mua vào các tài sản tốt với giá rẻ để chờ đợi thị trường hồi phục.

5.5 Cách đầu tư trong mỗi giai đoạn

Mỗi giai đoạn thị trường đòi hỏi nhà đầu tư có chiến lược ứng phó phù hợp. Dưới đây là một số gợi ý dành cho nhà đầu tư trongbull marketvàbear market:

Trong giai đoạn Bull Market:Hãy tận dụng xu hướnguptrendđể tối ưu hóa lợi nhuận, nhưng luônduy trì kỷ luật và tỉnh táo. Cụ thể:

• Nhà đầu tư nên xác định điểm mua và bán hợp lý, tránh chạy theo đám đông một cách mù quáng.Khi thị trường chung tăng, vẫn có thể xuất hiện những nhịp điều chỉnh ngắn; nếu bạn đang nắm giữcổ phiếu tốt của doanh nghiệp nền tảng vững mạnh, hãy tận dụng những phiên giá giảm đó để muavào thêm, gia tăng tỷ trọng với mức giá hợp lý.
• Cơ hội nhiều nhưng rủi ro cũng hiện hữu khi thị trường hưng phấn, do đó nênkiểm soát lòng thamvà tránh sa vào các khoản đầu tư quá đầu cơ. Bạn có thể cân nhắc chốt lời một phần khi cổ phiếu đãtăng mạnh và giảm tỷ trọng những cổ phiếu mang tính chất đầu cơ cao, thay vì vội vàng bán đi cáccổ phiếu tốt trong danh mục . Việc tái cơ cấu này giúp danh mục của bạn an toàn hơn nếu thịtrường bất ngờ đảo chiều

Trong giai đoạn Bear Market:Mục tiêu hàng đầu là bảo toàn vốn và chuẩn bị cho giai đoạn phục hồi sau này. Một số cách tiếp cận gồm:

• Phòng thủ và đa dạng hóa:Xem xét chuyển danh mục sang tỷ trọng cao hơn ở cáccổ phiếu ổn địnhvà ít chịu ảnh hưởng bởi chu kỳ kinh tế (như cổ phiếu ngành tiện ích công cộng, hàng tiêu dùng thiết yếu). Nhóm cổ phiếu này thường duy trì hoạt động kinh doanh ngay cả trong suy thoái, giúp danh mục giảm thiểu biến động mạnh . Đồng thời, đảm bảo danh mục đượcđa dạng hóahợp lý để phân tán rủi ro, không “bỏ trứng vào một giỏ”.
• Đầu tư dài hạn và bình quân giá:Nếu bạn có nguồn tiền nhàn rỗi và tầm nhìn dài hạn, bear market có thể là cơ hội mua cổ phiếu với giá rẻ. Thay vì cố gắng“bắt đáy”tất tay một lần (rất rủi ro), hãy cân nhắc áp dụng chiến lượcđầu tư định kỳvới số tiền cố định (chiến lượcbình quân giá– Dollar-Cost Averaging). Việc mua vào đều đặn theo kế hoạch sẽ giảm tác động của biến động giá ngắn hạn lên danh mục và giúp bạn tích lũy cổ phiếu dần dần với mức giá trung bình thấp hơn. Bên cạnh đó, luôn giữ một tỷ lệ tiền mặt nhất định để phòng ngừa trường hợp khẩn cấp và có sẵn thanh khoản để tận dụng cơ hội nếu thị trường giảm sâu ngoài dự kiến.

6. Kết luận

Trong lĩnh vực đầu tư,bull marketvàbear marketlà những giai đoạn tất yếu đan xen nhau của thịtrường. Hiểu rõbull market là gìvàbear market là gìcũng như đặc điểm, nguyên nhân và tâm lý trong mỗigiai đoạn giúp nhà đầu tư chuẩn bị tâm thế vững vàng và chiến lược phù hợp. Dù thị trường đang ở trạngthái “bò húc” hưng phấn hay “gấu ngủ đông” ảm đạm, nhà đầu tư thông minh luôn bình tĩnh đánh giá tìnhhình, điều chỉnh danh mục linh hoạt và không ngừng học hỏi. Hãy tiếp tục cập nhật kiến thức và theo dõisát sao diễn biến thị trường để đầu tư ngày càng thông minh hơn, hướng tới những mục tiêu tài chính dàihạn một cách bền vững.

Lê Đức Hiếu

Tôi có hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Tài Chính và Kế Toán và những năm tháng thăng trầm trên thị trường tài chính như “Chứng Khoán, Crytpo, Bất sản động”
Triết lý đầu tư của tôi chỉ đơn giản là chỉ “Chỉ đầu tư khi có thủy triều, nước rút mình cũng rút” không vội vàng hấp tấp. Để đạt được sự tự do thăng hoa về mặt tài chính thì phải đi những bước đi chắc chắn. Cuộc đời con người không ngắn cũng không dài phải đi những bước đi chắc chắn để còn tác động đến cuộc sống đúng đắn của mọi người.